Kinder, oo sidoo kale loo yaqaan 'early childhood education', waa qayb muhiim ah oo ka mid ah horumarka iyo waxbarashada ilmahaaga. Carruurtu markay jiraan 3 sano inay bilaabaan barnaamij tayo leh oo xanaano ah waxay ka caawin kartaa inay yeeshaan xirfad si ay horumar uga gaaraan nolosha iyo dugsigaba.
Waxaad gelin kartaa taariikhda dhalashada ilmahaaga meesha ah Xisaabiyaha Da'da Lagu Bilaabayo (Starting Age Calculator) si aad u ogaatid sanadka ay bilaabi karaan Xannaanada Saddex-iyo Afar-jirka ah.
Waa maxay Pre-Prep
Laga bilaabo 2025, Xannaanada loogu talagalay caruurta jirta afarta sano waxay noqonayaan Pre-Prep.
Laga bilaabo sanadka 2026, inta u dhaxaysa 16 iyo 25 saacadood oo Pre-Prep ah ayaa loo heli karaa asbuuc kasta carruurta ah:
- asal ahaan kasoo jeeda qaxooti ama magangalyo doonka
- ee loo aqoonsan yahay inay yihiin Aborijiniska iyo/ama Torres Strait Islander
- oo qoyskoodu ay xiriir la leeyahay kuwa caruurta ilaaliyo ee loo yaqaan xafidayaasha ilmaha (child protection).
Xannaanada Pre-Prep waxay sii ahaan doontaa mid ku salaysan ciyaar oo ay hoggaamiyaan macallimiin ku takhasusay barbaarinta caruurta.
Saacadaha dheeraadka ahi waxay siinayaan carruurta waqti dheeraad ah oo ay wax ku bartaan qaab ku salaysan ciyaar isla markaasna ku dhisaan xirfadahooda iyo kalsoonidooda.
Bareebka ka hor waxaa la bixiyaa iyada oo loo marayo xannaanada goonida ah (kulamo) iyo xarumaha daryeelka ee maalintii oo dhan ah.
Xanaanada Carruurta ee Pre-Prep, Xanaanada Carruurta ee loogu talagalay caruurta jirta Afarta sano iyo Xanaanada Carruurta ee Saddex Jirka ayaa qayb ka ah Xanaanada Carruurta ee lacag la'aanta ah. Hel xog dheeraad ah oo ku saabsan Xannaanada lacag la'aanta ah.
Saacadaha xanaanada
Barnaamijyada Kindergarten-ka ee Saddex jirrada loogu talagalay ee la maalgeliyo ayaa waxaa la heli karaa 5 ilaa 15 saacadood isbuucii. Barnaamijyada Kindergarten-ka ee Afar jirrada loogu talagalay ee la maalgeliyey ayaa waxa la heli karaa 15 saacadood isbuucii.
Xanaanada Carruurta ee loogu talagalay caruurta jirta afarta sano ayaa gobolka Victoria ka noqonaysa Pre-Prep, iyadoo saacadaha loogu kordhin doono si tartiib-tartiib ah kuwaas oo ka bilaabanaya 15 lana gaarsiin doono 30 asbuuc kasta.
Natiijooyinka la xaqiijiyay
Carruurta aada barnaamijka xanaanada kinder-ka waxay bilaabaan inay horumar ka gaaraan xirfado ay ka mid yihiin sida wax loo tiriyo loona aqoonsado nambarada iyo xarfaha, iyo sida wax loo waxqabadka. Ilmahaagu wuxuu dhisi doonaa kalsoonidisa iyo madax-banaanidiisa marka ay joogaan xanaanada waxayna baran doonaan xirfadaha bulshada iyo dareenka. Waxay sameyn doonaan isdhexgal oo saaxiibo cusub ayay yeelan doonaan.
Marka uu ilmahaagu si joogto ah u dhigto xanaanada carruurta, waxay dareemayaan xiriir qoto dheer oo ay la yeeshaan asxaabtooda iyo barayaasha. Dareenkan ka lahaanshuhu wuxuu ka caawinayaa ilmahaaga inay dareemaan sidii qof qiimo leh, ammaan ah iyo sidoo kale kalsooni uu ku sahamiyo uguna raaxeysto waxbarashada.
Saadaalinta iyo jadwalka xanaanada carruurta waxay bixiyaan qaab-dhismeed ka caawiya ilmahaaga inuu dareemo kalsooni badan oo dhanka waxbarashada uu wax la baranayo kooxda ah. Xanaanada carruurta oo si joogto ah loo tago waxay ka caawin kartaa ilmahaaga inuu si habsami leh ugu gudbo dugsiga. Sababtuna waxay tahay carruurta sida joogtada ah u aada xanaanada carruurta waxay u badan tahay inay iskuulka la qabsadaan marka ay bilaabaan.
Cilmi baaris la sameeyay ayaa muujisay in markay carruurta noqdaan 16 sano jir, ardayda hore usoo dhigatay 2 ama 3 sano oo barnaamijka kinder ka hor intaysan bilaabin iskuulka inay natiijadooda maadada Ingiriisiga iyo xisaabta ay ka sareeyaan kuwa aan soo dhigan kinder.
Sida ay waalidiinta iyo barbaariyayaasha u wada shaqeeyaan
Xannaanadu waxay si fiican ugu shaqeeysaa inay tahay iskaashi ka dhexeeya waalidiinta/daryeelayaasha, qoysaska iyo macallimiinta. Adiga oo ah waalid/daryeele, waxaad tahay qaybta ugu muhiimsan ee koritaanka ilmahaaga. Waxaad kala baraysaa sax iyo qalad, afkaaga, dhaqankaaga iyo qiyamka sida naxariista iyo ixtiraamka. Macallimiintu waxay kaala hadli doonaan waxa ka dhaca xannaanada iyo siyaabaha looga caawin karo ilmahaaga inuu wax ku barto guriga. Waxay doonayaan inay wax ka ogaadaan waxyaabaha uu ilmahaagu daneeyo iyo sida ay u jeclaan lahaayen inay wax u bartaan.
Waxaad weydiisan kartaa macalinka xanaanada inuu kuu qabto turjubaan wakhti kasta. Tani waxay noqon kartaa mid isla goobta ah ama telefoon ama muuqaal. Ma jiro wax kharash ah oo laga rabo qoysaska si ay u helaan adeegan.
Haddii aad rabto inaad kula hadasho xanaanada carruurtaada luqadda aad doorbidayso, waxaad isticmaali kartaa adeega turjumaadda taleefanka ee waalidka iyo daryeelaha ee lacag la'aanta ah. Adeegan hadda waxaa lagu bixiyaa 30 luqadood.
Turjubaanka waxaad u sheegaysaa magaca iyo nambarka taleefanka ee xanaanada carruurta, turjubaankana wuxuu ku sii jiri doonaa qadka asagoona kuu turjumi doonaa ilaa aad hadalka ka dhameysanayso. Raac tallaabooyinka ku qoran Hagida loogu talagalay waalidiinta iyo daryeelayaasha.
Waxa ka dhaca xanaanada
Macallimiintu waxay ku dhiirigeliyaan carruurta inay wax ku bartaan ciyaarta. Waxyaabaha la sameynayo waxaa ka mid noqon kara sawir-qaadid, heeso, meelo la korayo, qodid iyo orod dibada ah, ku ciyaarista alaabta carruurtu ku ciyaarto iyo akhrinta buugaagta. Ciyaartu waxay ku dhiirigelisaa carruurta inay adeegsadaan male-awaalkooda oo ay saas wax ku ogaadaan, iyagoo wax la wadaagayo caruurta kale oo uu qof walbaa tookadiisa wax qaadanayo. Carruurtu waxay wax ka baran doonaan dhawaaqyada, erayada iyo luqadda, oo ay ku jiraan sida loogu hadlo loona fahmo Ingiriiska.
Xanaanadu waa qayb ka mid ah bulshadayada dhaqamada kala duwan leh
Barnaamijyada xanaanadu waxay soo dhaweeynayaan waalidiinta ka soo kala jeeda dhaqan kasta si ay qayb uga noqdaan bulshadooda. Waa meel ay waalidiintu ku kulmi karaan oo ay ku wada sheekaysan karaan iskuna baran karaan.
Macalimiintu waxay rabaan inay wax ka ogaadaan ilmahaaga iyo dhaqankaaga. Tani waxay ka caawinaysaa inay u diyaariyaan barnaamijyo macno u leh ilmahaaga, oo ay ku jiraan waxqabadyada ku salaysan maalmaha dhaqanka iyo dhacdooyinka iyo xafladaha isla markaasna u dabaaldagaan kala-jaadnimada (diversity) Victoria.
Macallimiinta waxay qof kasta ka qeyb galiyaan waxyaabaha la sameynayo, si carruurta aan ku hadlin Ingiriiska ay u helaan fursado la mid ah fursadaha ay helaan carruurta kale si ay u ciyaaraan oo ay wax ku bartaan. Qaar ka mid ah barnaamijyada xanaanada ayaa leh macalimiin laba-luqadood ku hadla oo caawiya carruurta aan ku hadlin ama wax yar oo Ingiriis ah ku hadla. Carruurta waxaa sidoo kale la baraa inay is fahmaan oo ay is aqbalaan iyo inay ixtiraamaan kala duwanaanshaha dhaqamada.
Noocyada kala duwan ee barnaamijyada xanaanada (kinder-ka)
Carruurtu waxay ka qaybgeli karaan barnaamijka xannaanada (Kindergarten-ka) ee loogu talagalay carruurta saddex sano jirka ah iyadoo daryeelka maalintii oo dhan ah (oo sidoo kale loo yaqaan xannaanada carruurta) ama iyadoo ah adeeg xannaano oo meel gooni ah (taas oo sidoo kale loo yaqaanno kalfadhi ama sessional). Adeegyadani waxay sidoo kale bixiyaan barnaamijka xanaanada ee afar jirrada loogu talagalay.
Xarunta xanaano maalmeedka dheer (long day care centre) waxay bixin kartaa maalin buuxda oo waxbarasho iyo daryeel ah, oo ay ku jirto barnaamij xanaano. Barnaamijka xannaanada ee uu macalimku hoggaamiyo waxa lagu dhex dari karaa saacado dheeraad ah oo waxbarasho iyo daryeel ah.
Adeeg keli ah, barnaamijka kinder wuxuu shaqeyn doonaa oo keliya maalmo cayiman iyo waqtiyo cayiman. Adeegga keligiis ah wuxuu badanaa shaqeeyaa 40 toddobaad sanadkii inta lagu jiro xilliga dugsiga wuxuuna qaataa fasaxyo isla waqtigaas iskuulada. Maalmahan iyo saacadahaas waxaa dejiya adeegga carruurta.
Updated